ഇരുളിനെ അകറ്റി വെളിച്ചം നിറയ്ക്കുന്ന ദീപങ്ങളുടെ ഉത്സവമാണ് ദീപാവലി. പ്രത്യാശയുടെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും സന്ദേശം പകരുന്ന ഈ ആഘോഷം തിന്മയ്ക്കുമേൽ നന്മയും അജ്ഞാനത്തിനുമേൽ ജ്ഞാനവും അനീതിക്കുമേൽ നീതിയും വിജയിക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണ്. കുടുംബബന്ധങ്ങൾ പുതുക്കാനും സ്നേഹവും സന്തോഷവും പങ്കുവയ്ക്കാനും പരസ്പര സഹായത്തിന്റെ മൂല്യം ഓർമിക്കാനും ഈ ഉത്സവം അവസരമൊരുക്കുന്നു.
ദീപാവലി 2026 എപ്പോൾ?
2026 നവംബർ 8 ഞായറാഴ്ചയാണ് പ്രധാന ദീപാവലി ആഘോഷവും ലക്ഷ്മീപൂജയും. കാർത്തിക മാസത്തിലെ അമാവാസി തിഥിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഉത്തരേന്ത്യൻ പാരമ്പര്യത്തിൽ ദീപാവലി ആഘോഷിക്കുന്നത്. 2026 നവംബർ 8-ന് ആരംഭിക്കുന്ന അമാവാസി തിഥി നവംബർ 9 ഉച്ചയോടെ അവസാനിക്കുമെന്നാണ് പഞ്ചാംഗ കണക്കുകൾ സൂചി പ്പിക്കുന്നത്. പ്രദോഷകാലത്ത് അമാവാസി നിലനിൽക്കുന്ന ദിവസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പ്രധാന പൂജാദിനം നിശ്ചയിക്കുന്നത്. പഞ്ചാംഗ രീതിയിലും പ്രദേശത്തിലും വ്യത്യാസമനുസരിച്ച് ആചരണത്തീയതികളിൽ മാറ്റമുണ്ടാകാം.
കേരളത്തിൽ ഓണം, വിഷു തുടങ്ങിയ ആഘോഷങ്ങൾക്കുള്ളതുപോലെ ദീപാവലിക്കും സാംസ്കാരികമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ആഘോഷരീതികളും വിശ്വാസങ്ങളും വ്യത്യസ്തമാണ്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ ശ്രീരാമന്റെ അയോധ്യയിലേക്കുള്ള മടക്കത്തിനും ലക്ഷ്മീ പൂജയ്ക്കും പ്രാധാന്യം നൽകുമ്പോൾ ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ പല പ്രദേശങ്ങളിലും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നരകാസുരവധമാണ് ആഘോഷത്തിന്റെ പ്രധാന ഐതിഹ്യം.
ദീപങ്ങൾ തെളിയുന്ന ആഘോഷരാവ്
ദീപാവലിയുടെ വരവോടെ വീടുകളും ക്ഷേത്രങ്ങളും വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളും ദീപങ്ങൾ, വൈദ്യുത അലങ്കാരങ്ങൾ, പൂക്കൾ, രംഗോലി എന്നിവകൊണ്ട് മനോഹരമാകുന്നു. മൺചെരാതുകളിലും നിലവിളക്കുകളിലും തെളിയുന്ന വിളക്കുകൾ ആഘോഷത്തിന് ആത്മീയമായ ഭംഗി പകരുന്നു.
പടക്കങ്ങൾ ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നാലും ശബ്ദ-അന്തരീക്ഷ മലിനീകരണം കുറയ്ക്കാൻ പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമായ രീതികൾ സ്വീകരിക്കണം. കുട്ടികളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുകയും മുതിർന്നവരുടെയും വളർത്തു മൃഗങ്ങളുടെയും ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പരിഗണിക്കുകയും വേണം.
പുതുവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുക, ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും സന്ദർശിക്കുക, സമ്മാനങ്ങളും മധുരപലഹാരങ്ങളും കൈമാറുക എന്നിവ ആഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. വീടുകളിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന വിഭവങ്ങൾ അയൽക്കാർക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും നൽകുന്നത് സ്നേഹവും സൗഹൃദവും ശക്തമാക്കുന്നു.
ദീപാവലിയുടെ മധുരവിഭവങ്ങൾ
ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങളിൽ മധുര പലഹാരങ്ങൾക്ക് സവിശേഷ സ്ഥാനമുണ്ട്. ലഡു, മൈസൂർ പാക്ക്, ജിലേബി, ഹൽവ, പേട, ബർഫി, സോൻ പപ്പടി, രസഗുല്ല, ഗുലാബ് ജാമുൻ, കാജു ബർഫി , രസ്മലൈ, പാലട, പാൽപ്പായസം തുടങ്ങിയവ ജ നപ്രിയമാണ്. ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അച്ചപ്പം, നെയ്യപ്പം, ഉണ്ണിയപ്പം, അരിയുണ്ട, എള്ളുണ്ട, ശർക്കര വരട്ടി തുടങ്ങിയ പലഹാരങ്ങളും വീടുകളിൽ തയ്യാറാക്കാറുണ്ട്.
മുറുക്ക്, മിക്സ്ചർ, നാടൻ ചിപ്സ്, കാരസേവ, നമക്പാര, സമോസ തുടങ്ങിയ ഉപ്പുവിഭവങ്ങളും വിരുന്നിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു. പലഹാരങ്ങൾ സ്വന്തമായി തയ്യാറാക്കുകയോ സമ്മാനപ്പൊതികളാക്കി നൽകുകയോ ചെയ്യുന്ന പതിവുണ്ട്. ഭക്ഷണത്തിലും മധുരത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിലും മിതത്വം പാലിക്കുന്നത് ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിന് നല്ലതാണ്.
ദീപാവലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യങ്ങൾ
ശ്രീരാമന്റെ അയോധ്യയിലേക്കുള്ള മടക്കം
രാവണനെ വധിച്ച് പതിനാലു വർഷത്തെ വനവാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശ്രീരാമൻ സീതാദേവിയോടും ലക്ഷ്മണനോടുമൊപ്പം അയോധ്യയിൽ തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ ജനങ്ങൾ ദീപങ്ങൾ തെളിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിച്ചുവെന്നാണ് ഉത്തരേന്ത്യയിലെ വിശ്വാസം. ധർമത്തിന്റെ വിജയം, പ്രതിസന്ധികൾക്കുശേഷമുള്ള പ്രത്യാശ, സത്യത്തിന്റെ പാതയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്നിവയാണ് ഈ കഥ നൽകുന്ന സന്ദേശങ്ങൾ.
ശ്രീകൃഷ്ണനും നരകാസുരനും
നരകാസുരൻ ജനങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുകയും പലരെയും തടവിലാക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അവനെ വധിച്ച് ജനങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചതിന്റെ സ്മരണയാണ് നരക ചതുർദശിയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നത്. തിന്മയുടെയും അഹങ്കാര ത്തിന്റെയും ക്രൂരതയുടെയും അന്ത്യം അനിവാര്യമാണെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ ഐതിഹ്യം നൽകുന്നത്.
മഹാലക്ഷ്മിയും ഐശ്വര്യസങ്കൽപ്പവും
സമ്പത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും ദേവതയായ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ ആരാധനയ്ക്കും ദീപാവലിയിൽ പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്. വീടുകൾ വൃത്തിയാക്കി ദീപങ്ങൾ തെളിച്ച് പൂജകൾ നടത്തുന്നു. സമ്പത്ത് പണം മാത്രമല്ല; ആരോഗ്യം, അറിവ്, കുടുംബ സ് നേഹം, തൊഴിൽമികവ്, സൽപ്രവൃത്തികൾ, മനഃ സമാധാനം എന്നിവയും യഥാർഥ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
മഹാലക്ഷ്മീപൂജയുടെ പ്രാധാന്യം
ദീപാവലി ദിനത്തിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നാണ് മഹാലക്ഷ്മീപൂജ. വീടുകൾ വൃത്തിയാക്കി പൂജാമുറി ഒരുക്കുക, ദീപങ്ങൾ തെളിക്കുക, പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും മധുരപലഹാരങ്ങളും നിവേദിക്കുക എന്നിവയാണ് പൊതുവായ ആചാ രങ്ങൾ. ചില കുടുംബങ്ങൾ പുതിയ കണക്കു പുസ്തകങ്ങളും വ്യാപാരരേഖകളും പൂജയ്ക്കു വയ്ക്കുന്നു. ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഗണപതിയെയും ആരാധിക്കുന്ന പതിവും പല പ്രദേശങ്ങളിലുണ്ട്.
2026 നവംബർ 8-ന് ലക്ഷ്മീപൂജയ്ക്കുള്ള മുഹൂർത്തം സ്ഥലത്തിനും പഞ്ചാംഗത്തിനും അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടാം. അതിനാൽ സ്വന്തം പ്രദേശത്തെ അംഗീകൃത പഞ്ചാംഗം പരിശോധിച്ച് പൂജാസമയം നിശ്ചയിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം.
അഞ്ചുദിവസത്തെ ദീപാവലി ആഘോഷം
ദീപാവലി പല പ്രദേശങ്ങളിലും അഞ്ചു പ്രധാന ആഘോഷദിനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തീയതികളിൽ പ്രാദേശിക പഞ്ചാംഗമനുസരിച്ച് ചെറിയ വ്യത്യാസമുണ്ടാകാം.
ധൻതേരസ് – നവംബർ 6, വെള്ളിയാഴ്ച
ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങളുടെ തുടക്കമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ധൻതേരസിൽ ചിലർ സ്വർണം, വെള്ളി, പുതിയ പാത്രങ്ങൾ, വീട്ടുപകരണങ്ങൾ എന്നിവ വാങ്ങുന്നു. ആയുർവേദത്തിന്റെ ദേവനായ ധന്വന്തരിയെയും ഈ ദിനത്തിൽ അനുസ്മരിക്കുന്നു. ആരോഗ്യവും സമ്പത്തും സംരക്ഷിക്കണമെന്നതാണ് ദിനത്തിന്റെ പ്രധാന സന്ദേശം.
നരക ചതുർദശി – നവംബർ 8, ഞായറാഴ്ച
നരകാസുരവധത്തിന്റെ സ്മരണയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ദിനത്തിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ പല ഭാഗങ്ങളിലും എണ്ണക്കുളി, ശുചീകരണം, ദീപങ്ങൾ തെളിക്കൽ തുടങ്ങിയ ആചാരങ്ങൾ നടക്കുന്നു. 2026-ൽ നരക ചതുർദശിയും പ്രധാന ദീപാവലി ആഘോഷവും ഒരേ തീയതിയിലാണ്.
ദീപാവലി, ലക്ഷ്മീപൂജ – നവംബർ 8, ഞായറാഴ്ച
പ്രധാന ആഘോഷദിനത്തിൽ ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കൽ, മഹാലക്ഷ്മീപൂജ, ഗണപതിപൂജ, മധുരപലഹാര വിതരണം, സമ്മാനങ്ങൾ കൈമാറൽ, കുടുംബസംഗമം എന്നിവ നടക്കുന്നു. വീടുകളുടെ പ്രവേശനകവാടങ്ങളിൽ ദീപങ്ങളും പൂക്കളും നിറപ്പൊടികളും ഉപയോഗിച്ച് അലങ്കരിക്കുന്നു.
ഗോവർധൻ പൂജ – നവംബർ 9 അല്ലെങ്കിൽ 10
ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗോവർധനപർവതം ഉയർത്തി ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ച ഐതിഹ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഈ ദിനം. ഉത്തരേന്ത്യയിലെ പല ഭാഗങ്ങളിലും അന്നകൂട് എന്ന പേരിൽ വിവിധ ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുന്നു. പ്രകൃതി യോടും കൃഷിയോടും മൃഗങ്ങളോടും നന്ദി പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ആഘോഷമാണിത്. 2026-ൽ തീയതി പഞ്ചാംഗമനുസരിച്ച് നവംബർ 9 അല്ലെങ്കിൽ 10 ആയിരിക്കാം.
ഭായിദൂജ് – നവംബർ 11, ബുധനാഴ്ച
സഹോദരനും സഹോദരിയും തമ്മിലുള്ള സ്നേഹ ബന്ധം ആഘോഷിക്കുന്ന ദിനമാണ് ഭായിദൂജ്. തിലകം ചാർത്തുകയും സമ്മാനങ്ങൾ കൈമാറുകയും ചെയ്യുന്ന ആചാരങ്ങൾ കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ ഊഷ്മളതയും പരസ്പര കരുതലും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.
ദീപാവലിയുടെ സാമൂഹികവും ആത്മീയവുമായ സന്ദേശം
ദീപാവലി വെളിച്ചത്തിന്റെ ആഘോഷം മാത്രമല്ല, മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രത്യാശ പകരാനും കുടുംബബന്ധങ്ങൾ ഊട്ടിയുറപ്പിക്കാനും വിഷമിക്കുന്നവരെ സഹായിക്കാനും സന്തോഷം പങ്കിടാനുമുള്ള അവസരമാണ്. ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നതിനൊപ്പം മനസ്സിലെ വിദ്വേഷവും അസൂയയും അഹങ്കാരവും അകറ്റണം.
പരിസ്ഥിതിയെ സംരക്ഷിച്ചും ശബ്ദമലിനീകരണം കുറച്ചും സുരക്ഷയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയും ആഘോഷിക്കുമ്പോഴാണ് ദീപാവലിയുടെ സന്ദേശം പൂർണമാകുന്നത്. ഒരു ചെറിയ ദീപം ഇരുട്ടിനെ അകറ്റുന്നതുപോലെ ഒരു നല്ല വാക്കിനും സഹായ ഹസ്തത്തിനും ഒരാളുടെ ജീവിതത്തിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടാക്കാൻ കഴിയും.
ഐശ്വര്യവും ആരോഗ്യവും സമാധാനവും നിറഞ്ഞ ജീവിതത്തിനായി പ്രാർഥിക്കുമ്പോൾ, നന്മയുടെ വെളിച്ചം സ്വന്തം ജീവിതത്തിലും സമൂഹത്തിലും പകരാൻ നമുക്ക് കഴിയട്ടെ.
